Van 20 tot en met 31 juli 2026 nam het team Atmosferische Samenstelling, Metingen en Modellering (ACM2 ) van het KMI deel aan de 21ste vergelijkingscampagne van het Regionaal Kalibratiecentrum voor Europese Brewer-spectrofotometers (RBCC-E) in Davos, Zwitserland, georganiseerd in samenwerking met het Spaanse Nationale Meteorologische Agentschap (AEMET) en het Fysisch en Meteorologisch Observatorium van Davos (PMOD/WRC).
Dit evenement vond plaats in het PMOD/WRC, tevens een wereldwijd centrum voor onderzoek naar zonnestraling. Dit instituut neemt een vooraanstaande plaats in op het gebied van onderzoek naar ozon en zonnestraling. Er zijn permanent talrijke meetinstrumenten aanwezig, waaronder Dobson- en Brewer-spectrofotometers, evenals diverse andere instrumenten voor het meten van straling. Het PMOD/WRC beschikt met name over het wereldwijde referentie-instrument voor het meten van spectrale ultraviolette (UV) straling. Bovendien vond er op zaterdag 25 juli 2026 een internationaal evenement plaats ter ere van het 100-jarig bestaan van de tijdreeks metingen van de totale ozonkolom van dit instituut, een niet te verwaarlozen periode in het licht van het klimaatonderzoek van de atmosfeer.
Het nieuwe BTS-Solar-instrument tussen de KMI-collega’s Alexander Mangold en Natacha Pezzetti.
Het KMI beschikt over twee Brewer-spectrofotometers die dagelijks de totale ozonkolom en de UV-straling meten. De oudste, een spectrofotometer met een enkele monochromator (Brewer 016), is sinds 1984 in gebruik. De nieuwste, een spectrometer met een dubbele monochromator, is sinds 2001 operationeel. De Brewer-spectrofotometers zijn al lang bestudeerde m etinstrumenten waarvan de meetkwaliteit met succes is geverifieerd en vastgesteld in diverse omgevingen over de hele wereld.
Deze gegevens dienen ook voor de validatie van gegevens van satellietinstrumenten. Het KMI beschikt overigens over een derde Brewer-spectrofotometer op het Prinses Elisabeth-station in Antarctica. Wat Ukkel betreft, maakt de lengte van de tijdreeksen van beide Brewer-spectrofotometers – respectievelijk 42 jaar en 25 jaar – deze instrumenten tot een belangrijke troef voor het onderzoek naar de evolutie van de totale ozonkolom en de UV-straling in België. Het KMI maakt namelijk deel uit van een belangrijk Europees meetnetwerk, waarin de gegevens worden gedeeld, vergeleken en de meetmethoden gezamenlijk worden gecontroleerd. Een recent gepubliceerd artikel over de toename van de UV-straling in Europa is hier een goed voorbeeld van (https://doi.org/10.1007/s43630-026-00971-4).
Bovendien heeft de leverancier van de Brewer-spectrofotometers onlangs aangekondigd dat de productie ervan wordt stopgezet. Het onderhoud en het toezicht op de goede werking van de Brewer-instrumenten zijn daarom van cruciaal belang om hun gebruik op lange termijn te optimaliseren. Daarnaast staat ook het onderzoek naar andere meetinstrumenten die op middellange termijn mogelijk de Brewer-instrumenten kunnen vervangen op de agenda: het KMI heeft in dit kader een ‘BTS-Solar’-instrument aangeschaft, een spectroradiometer die de directe zonnestraling meet en waarbij de totale ozonkolom ook kan worden afgeleid. Dit instrument werd ook meegenomen en onderzocht tijdens de vergelijkingscampagne in Davos en maakt tevens deel uit van een project op het Prinses Elisabeth-station, waarin het KMI, in samenwerking met het Instituut voor Ruimte-Aëronomie, drie instrumenten voor het meten van de totale ozonkolom vergelijkt (https://www.belspo . be/belspo/P4Science-S4Policy/P4Science_project_en.stm#ROMA).
Tijdens de vergelijkings- en kalibratiecampagne met zogenaamde ‘referentie-instrumenten’ voor ozon en UV-straling hebben 8 Brewer-instrumenten, 3 BTS-Solar-instrumenten en 2 instrumenten voor spectrale ultraviolette straling gedurende een twaalftal dagen metingen uitgevoerd. Naast het KMI met onze Brewer016 en de nieuwe BTS-Solar namen ook wetenschappelijke teams uit Spanje, Zwitserland en Duitsland deel. De belangrijkste doelstellingen waren het controleren van de kwaliteit van de metingen en tijdreeksen van ozon en UV-straling van de instrumenten, om zo hun goede werking te garanderen zodra ze terug worden opgesteld in hun respectievelijke instituten. Het weer was over het algemeen zonnig en droog, wat ideale meetomstandigheden opleverde. Met andere woorden: er kon van ’s ochtends tot ’s avonds worden gemeten, met een stand van de zon die varieerde van zeer laag tot zeer hoog, waardoor de meetinstrumenten in uiteenlopende situaties konden worden getest. De resultaten van deze campagne met betrekking tot onze instrumenten zijn positief en de verschillen met de referentie-instrumenten zijn minimaal.
Luchtfoto van het PMOD/WRC-centrum in Davos.
